آداب و رسوم کریسمس

آداب و رسوم کریسمس

آداب و رسوم کریسمس

 

کریسمس یکی از روزهای مقدس سال است که به سالروز میلاد حضرت عیسی بن مریم (ع) اشاره دارد، اما به‌طورکلی جشن کریسمس تولد مسیح (ع) تحت تأثیر سنت‌ها و رسوم سکولار جشن‌های زمستانی چون ساتورنالیا قرارگرفته است.

 

سنت‌های کریسمس دربرگیرنده نصب تصویر سنتی تولد مسیح، تزئین درخت کریسمس و تبادل هدیه و کارت تبریک و حضور بابانوئل در شب عید کریسمس است و محورهای این عید بر ترویج حسن نیت، بخشندگی، مهربانی و گردهمایی‌های خانوادگی استوار است.

 

کریسمس به‌صورت سنتی روز ۲۵ دسامبر برگزار می‌شود، اما برخی کلیساهای ارتدکس شرقی روز ۷ ژانویه را به‌عنوان کریسمس جشن می‌گیرند که با ۲۵ دسامبر در تقویم جولیان یکسان است. این تاریخ‌ها تنها سنتی بوده و به نظر نمی‌رسد تاریخ حقیقی تولد مسیح چنین روزی بوده باشد.

 

کریسمس در بسیاری از کشورهای سراسر جهان جشن گرفته می‌شود و این امر به چگونگی پراکندگی مسیحیان و فرهنگ غربی و ترکیب آن با جشن‌های زمستانی ارتباط دارد. علی‌رغم نفوذ شایع سنت‌های کریسمس آمریکایی و بریتانیایی که در فیلم‌ها، ادبیات، تلویزیون و سایر رسانه‌ها مشاهده می‌شود، سنت‌های متعددی به‌منظور جشن کریسمس هنوز هم در مناطق و محل‌های مختلف برگزار می‌شوند.

 

جشن‌های زمستانی پیش از کریسمس
در سنت‌های بسیاری از فرهنگ‌ها جشن زمستانی از جشن‌های بسیار محبوب تلقی می‌شود و بخشی از آن به کم شدن کارهای کشاورزی در فصل زمستان برمی‌گردد، از دیدگاه دینی ایستر (عید پاک) مهم‌ترین جشن در تقویم کلیسایی بوده و کریسمس از اهمیت کمتری برخوردار بود، از سوی دیگر کلیساهای اولیه به جشن گرفتن تولد اعضای کلیسا معترض بودند. برتری جشن کریسمس در دوران مدرن از بسیاری لحاظ منعکس کننده تأثیر فزاینده سنت جشن‌های زمستانی است که در آن میان می‌توان به جشن‌های ساتورنالیا، ناتالیس سولیس ایویچتی، یول اشاره کرد.

 

در عصر رومن‌ها، جشن ساتورنالیا مشهورترین جشن زمستانی و زمان استراحت، جشن، شادی و پایان قوانین رسمی محسوب می‌شد. این جشن به احترام ساتورن از ۱۷ تا ۲۴ دسامبر برگزار می‌شد اما در دوره امپراتوری این جشن از هفت به پنج روز تقلیل یافت.

 

ناتالیس سولیس ایویچتی روز ۲۵ دسامبر تحت عنوان “تولد خورشید مغلوب نشدنی” جشن گرفته می‌شد و دربرگیرنده ستایش الهه‌ها و خدایان خورشید بود. الگابالوس امپراتوری رومی (۲۲۲-۲۱۸) بنیان‌گذار این جشن بود که محبوبیت آن در دوران اریلیان به اوج خود رسید. روز ۲۵ دسامبر همچنین تاریخ انقلاب زمستانی است و این جشن نشان‌دهنده عدم مغلوب شدن خورشید در زمستان بود. بسیاری از نویسندگان اولیه مسیحیت تولد دوباره خورشید را به تولد مسیح نسبت داده‌اند و کاتولیک‌ها استدلال می‌کنند که جشن سول اینویکتوس همان تاریخ کریسمس و میلاد مسیح است.

 

جشن یول در اواخر دسامبر و اوایل ژانویه برگزار می‌شد و هدف از آن احترام و ستایش خدای رعد بود؛ یک کنده بزرگ چوب را با این اعتقاد بود که هر جرقه رعد بیشتر باشد نشان‌دهنده تعداد خوک یا گوساله‌ای است که سال آینده متولد خواهد شد آتش می‌زدند و جشن تا سوختن کامل کنده ادامه داشت و گاهی به ۱۲ روز می‌کشید. ازآنجاکه اروپای شمالی از آخرین بخش‌هایی بود که به مسیحیت روی آورد جشن‌های غیر مسیحی آن‌ها تأثیر بسیاری بر شکلی گیری جشن کریسمس داشت. اسکاندیناوی‌ها هنوز هم کریسمس را یول می‌نامند که این کلمه به‌تدریج در زبان‌های انگلیسی و آلمانی معادل کریسمس شد.

 

خاستگاه‌های جشن کریسمس
به‌درستی مشخص نیست که چه زمان و چرا ۲۵ دسامبر را به تاریخ تولد مسیح نسبت دادند، چراکه عهد جدید هیچ تاریخی را دراین‌باره ذکرِ نکرده است. ***توس جولیوس آفریکانوس نخستین مورخ مسیحی بود که شرح وقایع جهانی را آغاز کرد در رایج کردن این ایده که مسیح روز ۲۵ دسامبر متولد شد نقش محوری داشت. این تاریخ نه ماه پس از تاریخ آبستن شدن حضرت مریم (س) (۲۵ مارس) محسوب می‌شود. از سوی دیگر ۲۵ مارس تاریخ اعتدال بهاری بوده و خلق حضرت آدم (ع) تلقی می‌شود.

مسیحیان در دوران اولیه ظهور مسیح بر این باور بودند که ۲۵ مارس تاریخ مصلوب شدن مسیح است.

 

تعیین تاریخ میلاد مسیح (ع) در ابتدا الهام‌بخش برگزاری جشن و سرور نبود. ترتولیان از متألهان اولیه مسیحیت میلاد مسیح را به‌عنوان جشن مهمی در کلیسای رومی آفریقا تلقی نکرده است. در سال ۲۴۵، اوریگن فیلسوف و متأله مسیحی یونانی جشن گرفتن میلاد مسیح را تقبیح کرد و اظهار داشت که تنها گناهکاران روز تولد خود را جشن می‌گرفتند.

 

نخستین اشاره به جشن کریسمس (میلاد مسیح) در تقویم فیلوکالوس مشاهده می‌شود که در سال ۳۵۴ در روم گردآوری شد. در شرق نیز مسیحیان تولد مسیح را به‌عنوان بخشی از عید تعمید مسیح و دیدار سه مرد حکیم ستاره شنان ایرانی از عیسی جشن گرفته می‌شود؛ اگرچه این جشن بر تعمید مسیح تمرکز دارد. پس از مرگ والنس امپراتور طرفدار عقاید اریوس درنبرد ادیرنه سال ۳۷۸ جشن کریسمس در شرق رنگ بیشتری به خود گرفت، اما این روند در قرن چهارم بیش‌ازپیش مجادله برانگیز بود و پس‌ازآنکه گریگوری نازیانزوس در سال ۳۸۱ به‌عنوان اسقف منصوب شد این جشن از میان رفت و در سال ۴۰۰ با انتصاب جان کریستوستوم بار دیگر به قوت خود بازگشت.

 

 

قرون‌وسطی
اوایل دوران قرون‌وسطی روز کریسمس تحت تأثیر جشن تعمید مسیح بود و در غرب بر دیدار سه مرد ستاره‌شناس ایرانی از نوزاد مسیح تمرکز می‌کردند؛ اما تقویم قرون‌وسطی تحت نفوذ تعطیلات مربوط به کریسمس قرارگرفته بود. برجستگی کریسمس پس از امپراتوری شارلمان تقویت شد، چراکه مراسم تاج‌گذاری وی در روز کریسمس سال ۸۰۰ و ویلیام اول پادشاه بریتانیا روز کریسمس سال ۱۰۶۶ انجام شد.

 

در اواسط قرون‌وسطی تعطیلات کریسمس به‌قدری پررنگ بود که وقایع نویسان و مورخان به‌کرات اشاره‌کرده‌اند که بسیاری از نجیب زادگان و اشراف کریسمس را جشن می‌گرفتند. ریچارد دوم پادشاه انگلستان در سال ۱۳۷۷ جشن کریسمسی برگزار کرد که ۲۸ گاو و ۳ هزار گوسفند به‌عنوان غذا سرو شد. سرود خواندن در جشن‌های کریسمس نیز از قرون‌وسطی شکل گرفت، اما بسیاری از نویسندگان آن زمان این گروه‌های موسیقی را تقبیح کرده و اظهار داشتند که این شیوه ممکن است به ادامه یافتن سنت‌های ساتارنولیا و یول منتهی شود.

 

اصلاحات دهه ۱۸۰۰
در طول دوره اصلاحات مسیحیت، پروتستان‌ها جشن کریسمس را به‌عنوان تجملات کلیسای کاتولیک و پاپ‌ها محکوم کردند. کلیسای کاتولیک نیز به‌واسطه افزایش مؤلفه‌های دینی این جشن‌ها به انتقاد پروتستان‌ها واکنش نشان داد. طی جنگ داخلی بریتانیا، در سال ۱۶۴۷ پروتستان‌های هوادار ساده زیستی و سخت‌گیری مذهبی کریسمس را ممنوع کردند اما طرفداران کریسمس در چندین شهر تظاهرات کرده و به مدت چند هفته کنترل کانتربری (مقر اسقف اعظم انگلیس) را در دست گرفتند. در سال ۱۶۶۰، دوران بازگرداندن چارلز دوم به سلطنت این ممنوعیت از بین رفت، اما هنوز هم برخی از روحانیون انگلیکن با استناد به استدلال‌های پروتستان با جشن کریسمس مخالف هستند.

 

در آمریکا که مستعمره انگلستان بود، پیوریتنها (پروتستان‌های هوادار ساده زیستی و سختگیری مذهبی) با کریسمس مخالفت کردند و جشن کریسمس از سال ۱۶۵۹ تا ۱۶۸۱ در بوستن غیرقانونی تلقی می‌شد. در همان زمان ساکنان ویرجینیا و نیویورک مراسم کریسمس را آزادانه برگزار می‌کردند، پس از انقلاب آمریکا به علت نسبت دادن کریسمس به رسوم انگلیسی جشن کریسمس محبوبیت خود را از دست داد.

 

طی دهه ۱۸۲۰ که تنش‌های فرقه‌ای در انگلستان آرام شده بود، نویسندگان بریتانیایی نسبت به از بین رفتن و کمرنگ شدن جشن کریسمس ابراز نگرانی کردند و تلاش‌هایی در راستای احیای این سنت‌ها صورت گرفت. کتاب ترانه کریسمس چارلز دیکنز که در سال ۱۸۴۳ منتشر شد نقش مهمی در خلق مجدد کریسمس با محور خانواده، حسن نیت و مهربانی ایفا کرد.

 

اوایل قرن نوزدهم علاقه به کریسمس در آمریکا به‌واسطه چند داستان کوتاه نوشته واشنگتن ایروینگ احیا شد. مهاجران آلمانی و آمریکایی‌هایی که پس از جنگ داخلی آمریکا به کشور بازگشتند سهم مهمی درآوردن سنت‌های کریسمس اروپایی به قاره آمریکا بر عهده داشتند. کریسمس در سال ۱۸۷۰ به‌عنوان یکی از تعطیلات فدرال ایالت متحده اعلام شد.

 

قرن بیستم و پس‌ازآن
در سال ۱۹۱۴، نخستین سال جنگ جهانی اول میان سربازهای آلمانی و بریتانیایی آتش‌بس موقت و غیررسمی شکل گرفت و سربازان هر دو طرف اقدام به خواندن سرودهای کریسمس کرده و جنگ را متوقف کردند، از سوی دیگر داستان‌های بسیاری درباره این آتش‌بس روایت‌شده اما شواهدی مبنی بر وقوع این رویداد وجود ندارد.

 

اواخر قرن بیستم ایالات‌متحده با مناقشه‌ای بر سر ماهیت کریسمس و جایگاه آن به‌عنوان جشن دینی یا سکولار مواجه شد، چراکه برخی به رسمیت شناختن کریسمس را به‌عنوان تعطیلات فدرال نقض قانون جدایی کلیسا و دولت می‌دانند و این امر چندین بار در دادگاه‌های مختلف مطرح شد و دادگاه عالی ایالات‌متحده روز ۱۹ دسامبر ۲۰۰۰ حکم داد که به رسمیت شناخت روز کریسمس به‌عنوان تعطیلات رسمی و عمومی نقض‌کننده قانون جدایی دین از حکومت نیست چراکه این روز یک هدف واضح سکولار در پی دارد.

 

نگرانی‌هایی که در رابطه با ترکیب ماهیت سکولار با کریسمس مسیحی وجود داشت در قرن بیست و یکم نیز ادامه دارد. در سال ۲۰۰۵ برخی از مسیحیان همراه محافظه‌کاران آمریکایی علیه سکولار شدن کریسمس تظاهرات کردند. برخی اعتقاددارند که کریسمس با روندهای سکولار یا اشخاص و سازمان‌های ضد مسیحی مورد تهدید واقع می‌شود.

 

 

درخت کاج
از زمان‌های بسیار کهن، درخت و گیاه مورد پرستش مردمان بوده‌اند. کلیسای ارمنی نیز پس از پذیرش مسیحیت نه‌تنها عیدی را برای تقدس گیاه به‌عنوان جزئی از طبیعت در تقویم کلیسائی قرارداد، بلکه به تقدیس آن پرداخت. بدین ترتیب هیچ عید و جشنی نمی‌توانست بدون تبرک گیاه انجام نشود.

 

اما آغاز تزیین درخت  در ایام سال نو میلادی بنا بر گفته‌ها و روایات  به سال 1605 در آلمان برمی‌گردد. به روایتی تزئین درخت کاج به‌صورت امروزی را برای نخستین بار مارتین لوتر آلمانی باب نمود.

 

وی عادت داشت که در شب میلاد حضرت عیسی مسیح، شاخه‌های درختان کاج به خانه بیاورد و برای شادمانی کودکان آن را تزئین کند و همین عادت، بعدها به یک رسم و آئین عمومی تبدیل شد و در سال 1840 میلادی  مراسم آراستن درخت به انگلستان و سپس به آمریکا و سایر کشورها راه یافت.

 

با توجه به این‌که کودکان و بزرگ‌سالان هر دو به یک اندازه به تزئین درخت کریسمس علاقه دارند، شاید یادآوری عناصر تشکیل‌دهنده  تزئینات درخت کاج  مفید باشد.

 

مهم‌ترین آن‌ها ستاره‌ای درخشان بر نوک و ستیغ درخت است  که نشانه ولادت  و راهنمایی برای یافتن محل ولادت حضرت مسیح را تداعی می‌کند. از دیگر ویژگی‌های درخت کاج، بابانوئلی است که با کیسه هدایا بر دوش زیر درخت ایستاده است.

 

اما دیگر اجزای این درخت، تندیس‌های کوچک فرشته، عصا، کیسه و جوراب‌های رنگی، نوارهای رنگی درخشان و نیز ستاره‌ها، گوی‌ها، میوه رنگ‌شده درخت کاج و چراغ‌های ریز الوان است که تمامی درخت و اطراف آن را در بر می‌گیرد. هدیه‌هایی را که برای افراد خانواده و خویشاوندان تهیه‌شده نیز زیر درخت می‌گذارند.

 

 

بابانوئل
یکی دیگر از رسوم شب سال نو و میلاد حضرت عیسی، کاقاند پاپا، بابا زمستان و یا همان بابانوئل است. در پیدایش این پدیده زیبا نیز نظری قطعی وجود ندارد. برخی از محققین، اصل بابانوئل را هم به آلمان و یا هلند نسبت می‌دهند. نام  سانتا کلوز هم که به بابانوئل اطلاق می‌شود، توسط هلندی‌ها در امریکا رواج پیدا کرد.

 

داستان سانتا کلوز که شهرت فراوان دارد، از جوانی حکایت می‌کند که در قرن چهارم میلادی می‌زیسته است. در آن روزگار دوشیزگان تنگدست به سبب نداشتن جهیزیه، از رفتن به خانه بخت محروم می‌شدند.

 

شبی از شب‌ها سانتا کلوز، کیسه‌هایی  را که پر از طلا کرده بود، پنهانی از سوراخ بخاری به خانه  دختران دم بخت می‌ریخت و آنان  هم با استفاده از این هدیه پنهانی جهیزیه مناسبی را برای خود فراهم می‌نمودند. ازاین‌جهت سانتا کلوز مظهر هدایایی شد که پنهانی و ناگهانی آماده می‌شوند.

 

به جهت این ویژگی است که کودکان علاقه بسیاری به بابانوئل دارند.  زیرا وقتی صبح کریسمس از خواب بیدار می‌شوند، هدیه خود را که بنا به اعتقادشان بابانوئل شب‌هنگام خواب آورده است، زیر درخت کریسمس و یا زیر بالش خود پیدا می‌کنند.

 

تحویل سال نو که همواره ساعت 12 شب 31 دسامبر هرسال تحقق می‌یابد ریشه دینی ندارد، اما به دلیل تقارب دو مناسبت (25 دسامبر و 6 ژانویه) با 31 دسامبر این روز نیز جنبه دینی به خود گرفت و بلافاصله پس از تحویل سال در همه کلیساها مراسم دینی باداراک (قربانی مقدس) و عشاى ربانی انجام می‌گیرد و برای تبرک سال نو نیز همان مراسم در روز اول ژانویه نیز در کلیساها برگزار می‌شود.

 

مراسم میلاد حضرت عیسی مسیح، نزد ارامنه شب پنجم ژانویه و تعمید آن حضرت صبح روز ششم ژانویه در کلیساها با آئین ویژه مذهبی برگزار می‌شود. در پایان این مراسم آب در ظرفی بزرگ با روغن مقدس تبرک داده‌شده و برای شفای بیماران و همچنین تبرک خانه، بین مومنین حاضر در کلیسا توزیع می‌شود.

 

گرچه همه مسیحیان درباره روز میلاد مسیح باهم توافق ندارند، اما مراسم جشن‌های آن‌ها بسیار به هم شبیه است.

 

برگرفته از: beytoote

داستان یک هدف همیشه دوست داشتم سایتی راه اندازی کنم با محتوای مفید، سایتی که هدفش فقط و فقط ارتقا دانش کاربران فضای مجازی باشه نه سودآوری و دیده شدن از سیاست های ناشایست برخی مدیران هم استفاده نمیکنم که به هر کاری دست میزنند تا تعداد بازدید کنندگان و نظرات سایتشون بره بالا. امیدوارم مسائل مالی سایت رو هم اون بالایی حل کنه که بتونم پرقدرت به انتشار مطالب مفید برای شما عزیزان بپردازم. فقط میتونم بگم اگر از مطالب سایت خوشتون میاد بیشتر به سایت سربزنید. بازدید و نظرات شما به من انرژی خیلی زیادی میده.

کانال تلگرام

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۴

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 2 =